Creativiteit

Creativiteit wordt vaak gezien als iets leuks of vrijblijvends. Iets voor erbij. Iets wat vooral met tekenen, knutselen of kunst te maken heeft.

In mijn werk met (hoog)begaafde kinderen en jongeren zie ik iets anders. Creativiteit is geen hobby, maar een manier van denken, waarnemen en betekenis geven.

Waar creativiteit vandaan komt

Creativiteit ontstaat nooit uit één factor. Het is een samenspel van aanleg, persoonlijke eigenschappen, denken, omgeving en motivatie. Dit wordt onder andere beschreven in de Pyramid of Talent Development van Jane Piirto.

Aanleg en genetische achtergrond
Iedereen neemt iets mee vanuit zijn (familie)geschiedenis. Dat vormt een basis, maar bepaalt nooit alles.
Persoonlijke kenmerken
Creatieve kinderen hebben vaak een sterke verbeelding, intuïtie, gevoeligheid (overexcitabilities), passie, perfectionisme en doorzettingsvermogen. Sommige eigenschappen zijn aangeboren, andere ontwikkelen zich wanneer er ruimte en veiligheid is.
Cognitie en intelligentie
Intelligentie speelt een rol, maar bepaalt creativiteit niet volledig. Een IQ-score zegt iets over bepaalde cognitieve vaardigheden, maar slechts over een deel van iemands potentieel.
Talent
Talent is de zichtbare uiting van creatief potentieel. Het ontstaat daar waar aanleg, denken en motivatie samenkomen.
Passie en flow
Veel creatieve kinderen ervaren diepe betrokkenheid wanneer zij werken binnen hun interessegebied. Tijd verdwijnt, concentratie verdiept zich en leren voelt zinvol.
Omgeving
Creativiteit groeit niet in een vacuüm. Gezin, school en cultuur kunnen creatief denken ondersteunen of juist belemmeren.

Het creatieve proces: het belang van nietsdoen

Creativiteit ontstaat zelden door geforceerd nadenken. Juist wanneer het denken even mag dwalen, kunnen ideeën zich vrij met elkaar verbinden. In het onderbewuste ontstaan nieuwe combinaties en onverwachte inzichten.

Voor creatieve kinderen is dit ‘nietsdoen’ geen leegte, maar een innerlijk actief proces.

Hoog presterend, begaafd en creatief denken

Creatieve kinderen worden regelmatig over het hoofd gezien, omdat goed presteren wordt verward met begaafdheid. Het drie-wegmodel van Bertie Kingore maakt dit verschil inzichtelijk.

De hoog presterende leerling richt zich op wat er gevraagd wordt en wil het graag goed doen.
De begaafde leerling denkt vanuit meerdere perspectieven en zoekt naar betekenis.
De creatieve denker denkt associatief en parallel, vaak al vooruitlopend op de opdracht.

Creativiteit als kracht

Veel kinderen leren dat hun creativiteit lastig is: te veel, te snel, te anders. Mijn uitgangspunt is het tegenovergestelde.

Creativiteit is een kracht, mits deze herkend en ondersteund wordt. Bij Beren van jouw weg help ik kinderen en jongeren om hun creatieve manier van denken te begrijpen en serieus te nemen. Niet om passend te worden, maar om tot hun recht te komen.